تبلیغات
سردشت (تاریخ - باستانشناسی)

سردشت (تاریخ - باستانشناسی)

با تاریخ و باستان شناسی منطقه سردشت آشنا شوید

هێرشی شێخ عبیدالله نهری بۆ سه‌رده‌شت

شێخ عبیداللەی كوڕی سەید تەهای شەمزینی خەڵكی(نەهری)هەرێمی هەكاری ژێر دەستی دەوڵەتی عوسمانی یه.
شێخ بریاری دا قورسایی هێز و تواناكانی شۆرشەكە بۆ كوردستانی رۆژهەڵات تەرخان بكات , هۆكاری ئەم هەنگاوەش لە كۆنگرەی هۆزە كوردی یەكاندا كەلەسالی1880ز لەلایەن شێخەوە روونكراوەتەوە لەم كۆنگرەیەدا(222)كەس لەسەرۆك هۆزەكان و پیاوانی ئاینی هەموو ناوچەكانی كوردستان ئامادەبوون شێخ كوردستانی رۆژهەڵاتی هەلبژارد بۆ ده‌رهێنانی لەژێر دەسەڵاتی قاجاری و كردنی بەبنكەیەك بۆ گرتنی تەواوی كوردستان .

هەروەها گوتی ستەمكاری قاجارەكان نارەزایی بەرفراوانی لە دڵی كوردەكانی كوردستانی رۆژهەڵات دروست كردووە .

لەدەستپێك ، جەنگاوەرانی كورد توانییان(لاهیجان)و(سەردەشت) لەنیوەی یەكەمی ئەیلولی1880ز بگرن , دوای ئەمە بەرەو مەهاباد كەوتنەرێ‌ و ئەوێشیان گرت .



  • نظرات() 
  • الهه‌های بالدار تپه ربط نقش تمبر شدند

    سمبل الهه‌های بالدار، الهه‌های عریان و آجرهای لعابدار كشف شده در نخستین فصل كاوش در محوطه باستانی تپه ربط،  تهیه و در میدان و پارك شهر ربط نصب شدند


    شهرداری ربط سردشت با همكاری كارشناسان سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری آذربایجان‌غربی تمبر الهه‌های بالدار و سنگ‌فرش‌های منحصر به فرد كشف شده در این محوطه سه هزار ساله را به چاپ رساند. همچنین سمبل الهه‌های بالدار، الهه‌های عریان و آجرهای لعابدار تهیه و در میدان و پارك شهر ربط نصب شدند.
    نخستین فصل كاوش‌ در تپه ربط شهر ربط به كشف نشانه‌های دولت آفتاب با واكنش محافل علمی كشورهایی چون تركیه، عراق و آمریكا منجر شد و به دنبال آن سایت نیو آشور آمریكا گزارش كاوش‌های این فصل از كاوش‌ را به نقل از میراث خبر ترجمه و چاپ كرد. كشف الهه‌های بالدار ‌و عریان برای نخستین بار در یك سایت اوراتویی گزارش داده می‌شد.
     
    "رضا حیدری"، سرپرست كاوش‌های باستانی تپه ربط شهر ربط به میراث خبر گفت: «پس از اعلام نتایج كاوش‌های نخستین فصل تپه ربط و گفتگو با شهرداری شهر ربط تصمیم گرفته شد  تمبر الهه‌های بالدار و سنگ‌فرش‌های كشف شده چاپ شود.اكنون این اقدام صورت گرفته و تمبر‌ها چاپ شده اند.»
     
    نخستین فصل كاوش های باستان شناسی در تپه ربط به كشف سنگ فرش های 3 هزار ساله با ابعاد 180در 180 سانتی متر منجر شد كه تاكنون در هیچ یك از محوطه های اورارتویی دیده نشده است. نمونه این سنگ فرش ها تنها در رم باستان و ایران باستان دیده شده است.
     
    سنگ فرش ها با استفاده از سنگ های بیضی شكل رودخانه و به شكلی هنرمندانه     كنار هم چیده شده است. این سنگ فرش ها در هنر روم باستان و ایران باستان دیده شده و چگونگی آشنایی اهالی این سرزمین با این هنر از سوالاتی است كه برای پاسخ به آن و شناخت پیچیدگی های هنر این محوطه یك زمان ده ساله برای به كاوش و بررسی نیاز است.
     
     این سنگ فرش ها با استفاده از آجرهای پخته كادر بندی شده اند.
     
    به گفته سرپرست كاوش‌های باستانی تپه ربط شهر ربط همچنین سمبل بسیاری از اشیا و مواد فرهنگی مثل آجر‌های لعابدار، ظروف سفالی و حتی سنگ‌فرش‌هایی بوده كه در حفاری‌های سال گذشته بیرون آمد. اكنون این آثار  توسط هنرمندان شهر طراحی و در سطح شهر نصب و كف بعضی پارك‌های شهر به روش سه هزار سال پیش سنگ‌فرش شده است.
     
     
    حیدری همچنین از راه‌ اندازی سایت اختصاصی كاوش‌های باستان‌شناسی تپه ربط خبر داد و به میراث خبر گفت: «قصد داریم این سایت را برای تمامی علاقه‌مندان به محوطه‌های باستانی در سراسر دنیا تهیه كنیم.»
     
    تپه ربط كه سطحی ترین فرهنگ آن به هزاره نخست پیش از میلاد باز می گردد، یكی از بزرگترین محوطه های تاریخی شناخته شده در شمال غرب كشور است.
     
     كاوش های باستان شناسان در شمال غرب كشور برای مطابقت این تپه با مركز كشور آردینی(موصاصیر) شهریور 84 به سرپرستی بهمن كارگر آغاز شد.
     
     طبق مستندات موجود بزرگترین معبد خدای حالیدی در دولت آردینی قرار دارد.



    له ساڵی (1264ك)(1226خ)(1848ز) دا شا موراد به‌گی كورد كه
    به میری ره‌واندز به‌ناو بانگه له ناوچه‌ی ره‌واندز و كۆیه و حه‌ریر دا
    هێزی په‌یدا كرد له‌ ناكاو په‌لاماری (ساوجبوڵاغی موكری) و
    (سه‌رده‌شت) ی داو ئه‌و ناوچانه‌ی گرت .
    كاتیك كه ئه‌م هه‌واڵه گه‌یشته فه‌تحعه‌لی شای
    قاجار ، فه‌رمانێك بۆ خه‌سره‌و خان (حوكمڕانی ئه‌رده‌ڵان) ده‌رچوو
    سه‌باره‌ت به‌ له‌ ناو بردنی .
    خه‌سره‌و خانی بێ دره‌نگ به‌ سوپایه‌كی گه‌وره‌وه چوو بۆ
    به‌ره‌نگار بوونه‌وه و شه‌ڕ كردنی .
    له ماوه‌یه‌كی كورتدا له‌شكری میری ڕه‌واندزی شكاند و تا
    حه‌ریر دوایكه‌وت .
    بڕی(30) هه‌زار تمه‌ن زێڕی نه‌قدیشی له‌ میری ره‌واندز
    سه‌ند ، وه‌كوو سزایه‌ك بۆ ئه‌و زیانانه‌ی دابووی.
    پاشان ئه‌مانی دایه‌ ، گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ ویلایه‌ته‌كه‌ی خۆی و
    به‌ر لوتفی شاهانه كه‌وت .



  • نظرات() 
  • معبد موصاصیر از تپه ربط سر برآورد

    باستان شناسان موفق به كشف آثاری شدند كه به احتمال زیاد وجود معبد موصاصیر در شمال غرب ایران را اثبات می كند.

    كاوش های باستان شناسی تپه ربط دو به كشف آثاری منجر شد كه به احتمال زیاد وجود معبد موصاصیر در شمال غرب ایران را اثبات می كند. باستان شناسان این كشف را آغاز شناسایی چهل دولت شهر می دانند كه سارگون پادشاه آشور در سه هزار سال پیش در این منطقه آن ها را به تصرف خود درآورده بود.
    تا پیش از كاوش در تپه باستانی ربط، باستان شناسان خارجی از جمله باستان شناسان آلمانی و آمریكایی گمان می کردند احتمالا این معبد در كشور عراق یا تركیه نهفته است.
    «رضا حیدری»، باستان شناس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در استان آذربایجان غربی گفت: «كاوش جدید در تپه ربط دو با توجه به كشف نمادهای مختلف چون محوطه سازی با طرح های دایره های متحد المركز در كادرهای چهارگوشه كه اضلاع آن ها به صورت سنبل گندم تزئین شده است و تعداد فراوان آجرهای لعابدار و الهه های عریان بالدار همراه با حیوانات اساطیری، بخش هایی از چندین درخت زندگی با گل های نیلوفر آبی، طرح های هندسی شامل دایره های متحدالمركز و دایره های گیس بافت و مدارك تاریخی كه از زبان سارگون پادشاه آشور درباره موقعیت كشورهایی كه تصرف كرده، برجا مانده، نشان می دهد این معبد احتمالا همان معبد گم شده موصاصیر است.»
    باستان شناسان خارجی سالیان متمادی سعی داشتند معبد موصاصیر را در كشور عراق یا تركیه پیدا كنند. حتی باستان شناسان آلمانی و آمریكایی حدس می زدند كه این معبد باید در عراق یا تركیه باشد. مكان های مختلفی هم با این عنوان در كشور عراق و نقاط دیگر كاوش شد. حتی یك باستان شناس با توجه وجود یك پلان اورارتویی در عراق، حدس می زد كه این معبد باید در روستای «موجه صیر» عراق واقع شده باشد.
    او گفت: «حتی اگر فصل های بعدی این كاوش ها ثابت كند كه این معبد، معبد موصاصیر نیست اما این كاوش ها خود سر آغاز پیدایش 40 دولت شهر است كه سارگون پادشاه آشور به منظور كشور گشایی آن ها را تصرف كرده است.»
    سارگون گل نوشته های آشوری از خود بجا گذاشته كه درآن ها به حمله به دولت شهر هایی مانایی اشاره شده است. او در این گل نوشته ها، نقطه به نقطه حركت خود را به این دولت شهر ها نشان داده است.
    حیدری گفت: «او علاوه بر اطلاعات جغرافیایی به طور كامل موقعیت مسیرهایی كه برای رسیدن به این كشورها طی كرده را اعم وجود آبشار، رودخانه، جنگل وكوه در این مسیر ها مشخص كرده است. مثلا نوشته است برای رسیدن به این شهر دریا و كوه را پشت سرگذاشته است. براساس همین گل نوشته، معبد موصاصیر باید در این تپه واقعه شده باشد. از سوی دیگر با توجه به وسعت 25 هكتاری كه این منطقه دارد و با توجه به مواد فرهنگی كشف شده بعید به نظر می رسد كه معبد موصاصیر در جای دیگری باشد.»
    دولت شهرها، شكلی از جامعه سیاسی است كه قلمرو آن یك شهر است. این شكل در دوران كلاسیك تمدن یونان پدید آمد و نام باستانی آن پولیس Polis بود. قلمرو پولیس چندان محدود بود كه شهروندان (پولیسای) همدیگر را می شناختند. در باب منشا دولت شهرها، نظرها ناهمگون است. گمان می رود كه نظام های قبیله ای آغازین در یك دوره پسرفت اقتصادی و از هم گسیختگی از ???? تا ??? سال پیش از میلاد در شبه جزیره های یونان، جزیره های اژه و غرب آسیای صغیر مستقر شدند و هسته دولت شهرها را به وجود آوردند. همین دولت شهرها بودند كه پایه های تمدن یونانی رومی و تمدن جدید غربی را گذاشتند. مهمترین دولت شهری كه در تاریخ تمدن بشر از بسیاری جهات نقش بزرگی داشته دولت شهر آتن در یونان باستان است.
    حیدری گفت: « مسیری كه سارگون برای رسیدن به این شهر مشخص می كند با مسیر امروزی این تپه منطبق است. سارگون پس از تصرف این شهر 6110 نفر را به اسارت خود در آورده است. 1250 راس گوسفند، 45تن طلا، 400 قطعه جواهر، 44 شمشیر و خنجر، چندین جام نقره با نام «روسا» پادشاه اوراتوها و... غنایمی است كه این پادشاه در این منطقه به دست آورده است. این غنایم از وجود یك حكومت بسیار بزرگ در سه هزارسال پیش در این منطقه خبر می دهد. همچنین اهمیت مذهبی شهر موصاصیر به حدی بوده است كه پادشاه اورارتو هدایای زیادی به این معبد باستانی هدیه كرده است.»
    سارگون واقعه حمله هشتم خود به این سرزمین ها را در گل نوشته هایی به خدای آشور می نویسد. باستان شناسان این گل نوشته ها را در پایتخت كشور آشور در عراق یافته اند. در این گل نوشته ها به حمله به معبد موصاصیر اشاره شده است.اهمیت این یافته بحدی زیادی است كه نگاه خبرگزاری های خارجی را به خود جلب كرده است.
    موصاصیر دولتی همزمان با اورارتو و آشور ها بوده است. این حكومت از سوی آَشور ها، آردینی یا كشور آفتاب خوانده می شد. موصاصیربر اساس شرایط سیاسی منطقه گاهی با آشورها و گاه با اورارتو ها هم پیمان می شدند.



    ازوقایع مهم و جالب توجّه درروستــــای قلعه‌رش، می توان به شورش اَمـــَرحَمه سور مشهوربه امرپاشای قلعه‌رش پیش از جنگ جهانی دوّم اشاره نمود. اَمَـــر در سال 1317شمسی با جمع کثیـری ازجوانان روستای قلعه‌رش شبانه در منــزلی در داخل روستــــا گرد هم می آیند وجهت مقابله و عکس العمل، در برابر ظلم وستم ژاندارمهای رژیم رضا شاه هم پیمان می شوند.

    فقه‌رسول کـه از محدود کسانی بـــــود در آن زمان سواد خواندن ونوشتن داشت  و کدخدای روستا هم بود از زبان حکومت ابلاغ می نماید؛ مــردم روستای قلعه‌رش نیـز بایستی همانند روستای بیوران سفلی سرباز به دولت بدهند در غیراینصورت مورد خشم شاهنشاه قرار خواهند گرفت. باشنیدن این پیام اَمَرحَمه سور و طرفدارانش به خشم آمده و از فـــرمان شاه وکد خدا اطاعت ننموده و اعلام نمودند که ما هرگز بـــه سربازی یک دولت ظالم وستمکار نخـواهیم رفت. سپس اَمَــرگفت: «رضا در تهران شاه است و اَمَر در قلعه رش» واز این پس اَمَر پاشا خوانده شد و همه شعار دادند: «بژی ئه مه‌رپاشا! بمری ره‌زا شا!» یعنـــی زنده باد اَمَــر پادشاه! مـــرگ بر رضا شا ه ! به همین تــرتیب یک حرکت سیاسی محلّی تشکیل گردید کــــه بعدها درتمام مُکریان و حتّی در تهران، ماهها و سالها  اذهان دولتمردان رضاشاه و تاریخ نویسان  را به خود مشغول نمود.

    حسن قزلجی درکـــــــتاب «پیکه‌نینی گه‌دا » می نویسد: یک روز صبح در مهاباد تمــــام مغازه‌ها تعطیل و معامله‌هــا متوقّف شدند و نیــــروهای دولتـــی شهر را محاصره کردند و  الاغ و اسب و غیره را بــــــه سوغره می گرفتند هیچ کس نمی دانست چـه خبر است. پس از چند روز ناگهان در منــزل حیدرعلی خــان شیون  و ناله برخاست معلوم شد که وی درجنگ با اَمَرحَمه سور در سردشت کشته شده است.


    ادامه مطلب


  • نظرات() 
  • نوع مطلب :پژده‌ر ،
  • كشف سنگ فرش های منحصر بفرد در تپه ربط

    كشف سنگ فرش های 3 هزار ساله كه تاكنون در هیچ یك از محوطه های اورارتویی دیده نشده، باشتان شناسان را غافلگیر كرد.

    اولین فصل كاوش های باستان شناسی در تپه ربط به كشف سنگ فرش های 3 هزار ساله با ابعاد 180در 180 سانتی متر منجر شد كه تاكنون در هیچ یك از محوطه های اورارتویی دیده نشده است. نمونه این سنگ فرش ها در رم باستان و ایران باستان دیده شده است.
    تپه ربط در شهر ربط از شهرستان سردشت و در كرانه شرقی رودخانه زاب كوچك قراردارد تا پیش از بررسی ها، وسعت این تپه چهارده هكتار تخمین زده می شد اما كاوش ها نشان داد كه این تپه 25 هكتار وسعت دارد.
    «رضا حیدری»، باستان شناس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان آذربایجان غربی گفت: «اولین كاوش ها در تپه ربط دو در شهر ربط به كشف نقش دوایر المتحد سنگفرشی منجر شد كه تاكنون در محوطه و سایت های اورارتویی دیده نشده است. این نقش ها به صورت هفت دایره تو در تو به ابعاد 180 در 180 سانتی متر است.»
    اولین فصل كاوش در تپه ربط به نقش الهه های بالدار و الهه های بالدار عریان منجر شد كه توجه بسیاری از محافل خارجی و داخلی را به خود جلب كرد. وجود الهه های بالدار كه مختص هنر یونانی است در یك محوطه سه هزار ساله مانایی تعجب همگان را برانگیخت.
    او گفت: «سنگ فرش ها با استفاده از سنگ های بیضی شكل رودخانه و به صورت هنرمندانه ای در كنار هم چیده شده است. این سنگ فرش ها در هنر روم باستان و ایران باستان دیده شده است و چگونگی آشنایی اهالی این سرزمین با این هنر از سوالاتی است كه برای پاسخ به آن و شناخت پیچیدگی های هنر این محوطه یك زمان ده ساله برای به كاوش و بررسی نیاز است. این سنگ فرش ها در پایان با استفاده از آجرهای پخته شده كادر بندی شده است.»
    استفاده از رنگ در عصر آهن یك در این محوطه های باستانی از سوالات و ابهاماتی است كه هنوز باستان شناسان هیچ پاسخی برای آن ندارند. این كاوش ها همچنین نشان نداد كه الهه های بالدار یا عریان در سه هزارسال پیش نماد چه چیزی بوده است.
    تپه ربط كه سطحی ترین فرهنگ آن به هزاره اول پیش از میلاد باز می گردد، یكی از بزرگترین محوطه های تاریخی شناخته شده در شمال غرب كشور است. كاوش های باستان شناسان در شمال غرب كشور برای مطابقت این تپه با مركز كشور آردینی(موصاصیر) در شهریورماه سال 84 به سرپرستی بهمن كارگر آغاز شده است. طبق مستندات موجود بزرگترین معبد خدای حالیدی در دولت آردینی قرار دارد.



    نامه‌یه‌كی هێنری ئا.موڵیر له‌ سابڵاغه‌وه‌

    ئه‌و نامه‌یه له‌ ژماره‌ی 1ی، ساڵی 26ی ' لووتێران ئۆریانت میشن' ژانڤییه‌ی 1934 پاشماوه‌ی گه‌شتی هێنری ئا. مولێر و هاوڕێیه‌کانی بۆ نێو مامه‌شان، مه‌نگوڕان، گه‌ورکان و سه‌رده‌شت بڵاو کراوه‌ته‌وه‌

    پشت به‌ خوڵای ، به‌ره‌و پێشه‌وه‌

    چه‌ند منداڵه‌ شوانێکمان نارد بچن و ئاغا ببیننه‌وه‌. دا پیره‌یه‌ک که‌ مالاریا لێی کۆن کردبوو و بڕستی لێ بڕیبوو له‌به‌ر دوکتور پاڕاوه‌ هێندێک ده‌رمانی بداتێ، به‌ڵام دوکتور هه‌تا ئاغا نه‌‌گاته‌وه‌ داوخوازییه‌کی به‌ جێ نه‌هێنا. له‌وێ پێیان گوتین هیچ نانیان نییه‌ جا بۆیه‌ ئێمه‌ بۆ ئه‌وه‌ی برسێتی خۆمان بشکێنین هه‌ر به‌ خواردنه‌وه‌ی دۆیه‌کی خه‌ستی ترش ڕازی بووین. که‌م خۆراکی، له‌ به‌رزاییه‌کی نزیکه‌ی 10000 فیتی دابوون، سه‌رباقی گه‌نه‌ی مه‌ڕی، بۆن و به‌رامه‌ی توندی بزنان و، سی سه‌گێکی که‌ هه‌ر به‌ له‌رانه‌وه‌ی گه‌ڵای دارێک ئه‌وه‌نده‌ی پێیان کرابا ده‌وه‌ڕێن، هه‌موو ده‌ستیان دابووه‌ ده‌ست یه‌ک بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و شه‌وه‌ خه‌وێکی که‌ممان بچێ ده‌چاوییه‌وه‌.دیاره‌ نابێ له‌ به‌ر گۆڕه‌وییه‌ که‌سکه‌کانی دوکتور بووبێێ، چونکه‌ هێشتا هه‌وا تاریک بوو که‌ یه‌کێک له‌ ئه‌سپه‌کان قه‌پێکی باشی به‌ لاقی دوکتور دا کرد. دیاره‌ ئه‌وه‌ ئیدی بۆ قورمیش کردنی سه‌عاتی بۆ ئه‌وه‌ی پێی وه‌خه‌به‌ر بێن هه‌ڵوه‌شانده‌وه‌.به‌ره‌و کانیاوێکی سارد چووین و ئاوژه‌نی سه‌ری به‌یانیمان تێدا کرد. ئاغا زۆر داوای لێبوردنی لێکردین له‌ به‌ر ئه‌وه‌ی له‌وزه‌ی دانییه‌ به‌ باشی میوانداریمان لێ بکا.

    به‌هارێ نزیکه‌ی گشت ماڵاته‌که‌ی له‌برسان مندارببوونه‌وه‌ و، ئێستا ئاردیان لێ ته‌واو ببوو‌ و هێشتاش خه‌له‌ و خه‌رمانی تازه‌ هه‌ڵنه‌گیرابوو‌. ئه‌وان ئه‌و "نانی جۆ" یه‌ی بوویان له‌ پێشیان داناین که‌ دوکتور کاکران نموونه‌یه‌کی له‌گه‌ڵ خۆی هه‌ڵگرت. دیاره‌ ئه‌گه‌ر ئه‌و نانه‌ له‌ پێستی داری سازکرابا به‌ دڵنیاییه‌وه‌ جووین و هه‌زم کردنی زۆر هاسانتر ده‌بوو. جارێکیان میسیۆنێرییه‌ک گوتبووی: " ئێمه‌ نه‌ک هه‌ر ده‌بێ بۆ نانی ڕۆژانه‌مان شوکرانه‌ بژێر بین، به‌ڵام ئه‌گه‌ر پێویست بکا ته‌نه‌نات ده‌بێ بۆ هه‌بوونی په‌رده‌یه‌کی دیکه‌ له‌ گه‌ده‌مان دا بپاڕێینه‌وه‌!" به‌ ده‌م ڕێوه‌ ئیسوپرووسکی به‌ هه‌زاران ماڵاتمان دی که‌ له‌ ماوه‌ی به‌هاری ڕابردوو له‌سه‌رتاسه‌ری کوردستان دا ته‌له‌ف ببوون له‌به‌ر زستانی دره‌نگ وه‌خت کاتێک که‌ 'کا و گیا و جۆ' له‌ دانگه‌یان بڕابوو [ ئه‌وه‌ هه‌ر ئه‌و زستانه‌یه‌ که‌ سه‌یفولقوزات باسی لێوه‌ کردووه‌. ح.ق]. ئه‌و کوردانه‌، له‌ عه‌شیره‌تی گه‌ورک بوون، نه‌خوێنده‌وار و نه‌دار به‌ڵام هه‌تا بڵێی ڕێزی خۆیان له‌به‌ر بوو. کاتێک ده‌ڕۆیشتین پیاوێکی پیر ده‌سته‌ ناتوانایه‌کانی هه‌ڵێنا و له‌ به‌ڕێ کردن دا پێی گوتین " خوداو ده‌گه‌ڵ بێ " [ ئه‌م ڕسته‌یه‌ی به‌ کوردی نووسیوه‌. ح،ق.]


    ادامه مطلب


  • نظرات() 
  • نوع مطلب :پژده‌ر ،گه‌ورک ،سابڵاغ ،
  • كشف آجرهای منحصر به فرد در تپه ربط

    باستان شناسان در تپه ربط آذربایجان غربی، سنگ فرش هایی با تزئینات منحصربه فرد كشف كردند. این یافته تا كنون در محوطه های اورارتویی سابقه نداشته است.


    اولین فصل از كاوش های باستان شناسان در تپه ربط شهر ربط به كشف سنگ فرش هایی با تزئینات منحصربفرد منجر شد كه تاكنون در محوطه های اورارتویی سابقه نداشته است.
    باستان شناسان با توجه به وجود نشانه های فرهنگی و مذهبی شناسایی شده در محوطه ربط، احتمال می دهند این سایت متعلق به معبد موصاصیر باشد. موصاصیر دولتی همزمان با آَشور و اورارتو بوده است كه با توجه به شرایط سیاسی آن روز گاه با آَشور و گاهی با اوراتور هم پیمان می شدند.
    «رضا حیدری»، باستان شناس سازمان میراث فرهنگی وگردشگری استان آذربایجان غربی گفت: «در اولین فصل كاوش در این تپه در وسعتی قابل توجه، آجرهایی با نقش های منحصر بفرد كشف شده است. نقش روی این آجرها به صورت سه دایره متحدالمركز است كه با رنگ های مختلف از هم جدا شده اند. تاكنون در هیچ محوطه اورارتویی چه داخل ایران و چه خارج از ایران چنین نقشی دیده نشده است.»
    او گفت: «این نقش از دایره های متحدالمركز تشكیل شده است. هركدام از این نقش ها سه دایره تو در تو است كه بزرگترین دایره به رنگ فیروزه، دایره وسط به رنگ سفید و دایره مركزی فیروزه ای یا سبز است. کمرنگ شدن این رنگ ها به مرور زمان تشخیص آن را دشوار کرده است. در اطراف هر یک از این دایره ها هلال زرد رنگی كشیده شده است و دایره ها به وسیله خط افقی به هم وصل شده اند. قطر دایره بزرگ 8 و عرض آن 3 سانتی متر است. این دایره ها به وسیله سنگ های رود خانه بیضی شكل كنار هم چیده شده است. در نهایت این سنگ فرش ها با آجرهای پخته شده كادر بندی شده است. »
    همچنین این كاوش ها به كشف 8 نقش درخت زندگی بر روی آجرهای كنگره دار منجر شد. این درختان بر روی آجرهایی كه به شكل دو پلكان در بالا به هم می رسند نقش بسته اند. درخت زندگی، موتیفی از فرهنگ و تمدن بین النهرین است. رنگ زمینه این درخت ها فیروزه ای، ساقه ها به رنگ سفید و گل و غنچه آن به رنگ زرد است. این گل ها دارای كاسه برگ و گلاله گل هستند. كاسه برگ ها سفید و زرد هستند. گل های درخت های كشف شده دارای 8 برگ است.
    تپه ربط در شهر ربط كه سطحی ترین فرهنگ آن به هزاره اول پیش از میلاد باز می گردد، یكی از بزرگترین محوطه های تاریخی شناخته شده در شمال غرب كشور است. كاوش های باستان شناسان در شمال غرب كشور برای مطابقت این تپه با مركز كشور آردینی(موصاصیر) از شهریورماه سال 84 آغاز شده است.طبق مستندات موجود بزرگترین معبد خدای "حالدی" در دولت آردینی قرار دارد.
    هیات باستان شناسی تپه ربط به سرپرستی بهمن كارگر و متشكل از باستان شناس، زمین شناس، مردم شناس، نقشه بردار و مرمت كار، به مدت 2ماه تپه ربط را كاوش كردند.



  • نظرات() 
  • نوع مطلب :اورارتو ،آردینی ،تپه باستانی ربط ،موساسیر ،
  • کوردستان میشنێری ژماره‌ی 4، ساڵی 18، ئاوریلی 1926


    نامه‌ی مارتا داڵ

    دۆستانی ئازیز له‌ وڵات [ ئه‌مریکا]

    مه‌به‌ستم ئه‌وه‌ بوو به‌ ڕێگای " کوردستان میشنێری" دا پیرۆزبایی کریسمه‌ستان لێ بکه‌م به‌ڵام، کاتێک نیوه‌ی نامه‌که‌م ته‌واو کردبوو نه‌خۆش که‌وتم. ئه‌من پێم خۆشه‌ سپاسی هه‌مووتان بکه‌م  که‌ کارتی پیرۆزبایی کریسمه‌ستان بۆ ئێمه‌ ناردبوو.پێم خۆشه‌ بۆ هه‌رکامێکتان به‌ جیاواز و به‌ تایبه‌تی نامه‌ بنووسم و ڕه‌نگه‌ هه‌ر واش بکه‌م. ئه‌وه‌ هه‌ستێکی زۆر خۆشی له‌ من دا پێک هێنا‌ خه‌به‌ری ئێوه‌ ببیستم و بزانم که‌ ئێوه‌ ئێمه‌تان له‌ بیره‌. یه‌که‌م کریسمه‌سی من له‌ کوردستان کریسمه‌سێکی خۆش بوو.زۆر شاد بووم که‌ له‌ نه‌خۆشی هه‌ستاومه‌وه‌، نه‌خۆشییه‌کی ئاوای که‌ ته‌نانه‌ت بڕیاڕیان  دابوو له‌ کوێشم بنێژن. سپاس بۆ خوڵای‌ ئه‌و جاره‌ش‌ ده‌فریام هات و ڕزگاری کردم.هیوادارم ته‌واو بێمه‌وه‌ سه‌ره‌خۆ بۆ ئه‌وه‌ی درێژه‌ بده‌م به‌ خزمه‌ت کردنی.

    ماوه‌یه‌کی کورت له‌ دوای کریسمه‌س ئێمه‌ له‌ حاکمی سه‌رده‌شته‌وه‌ نامه‌یه‌کمان بۆهات که‌ تێیدا نووسیبووی پێویستییان به‌ نێرسێکه‌.له‌ به‌ر ئه‌وه‌ی ئێمه‌ هێنده‌ زۆرنین که‌ که‌سێکمان له‌ نێو دا هه‌ڵبژێردرێ ئه‌من ده‌بوو ئه‌و که‌سه‌بم که‌ بچێ. چونکه‌ ئه‌وه‌ یه‌که‌م سه‌فه‌ری من به‌ ته‌نێ بوو هێندێک دڵه‌خورپه‌م هه‌بوو.

    حاکمی سه‌رده‌شت،7 ئه‌سپ، دوو سه‌رباز و سێ خزمه‌تکاری ناردبوو بۆ بردنی من. جگه‌ له‌وان میرزا حوسێن و کچێکیش له‌ گه‌ڵم بوون. بۆیه‌ ئێمه‌ جه‌ماعه‌تێکی ته‌واو بووین کاتێک‌ سه‌رله‌به‌یانی ڕۆژی جومعه‌، 8ی ژانڤییه‌ [1926] له‌ سابڵاغێ وه‌ڕێ که‌وتین. سه‌رله‌به‌یانییه‌کی زۆر جوان بوو. شه‌وێ به‌فرێکی ته‌نک باریبووبۆیه‌ هه‌موو جێیه‌ک سپی و جوان بوو. کۆبوونه‌وه‌ی ئاسایی له‌ به‌ر ده‌گا. کاتێک ده‌بینن ئه‌سپه‌کان ئاماده‌ ده‌کرێن له‌هه‌موو لایه‌که‌وه‌ خه‌ڵک دێن بۆ ته‌ماشا کردن هه‌ر وه‌ک ئه‌وه‌ی له‌ئه‌مریکا خه‌ڵک غارده‌ده‌ن بۆ ته‌ماشا کردنی ئاور.

    دوکتور[شاڵک] و سه‌عید بۆ ماوه‌یه‌ک به‌ سواری له‌گه‌ڵمان هاتن و به‌ڕێیان کردین. که‌ گه‌یشتینه‌ ده‌ره‌وه‌ی شاری دوکتور هێندێک وێنه‌ی هه‌ڵگرت. دوای ئه‌وه‌ی دوکتور گه‌ڕایه‌وه‌،ئه‌و سه‌ربازه‌ی که‌ به‌رپرسی جه‌ماعه‌ته‌که‌ بوو به‌ سواری ئه‌سپه‌که‌ی له‌ من نزیک بووه‌وه‌ و لێی پرسیم داخودا ده‌ترسێم یان نا؟ له‌کاتێک دا فیشه‌کدانه‌ دووقه‌ده‌که‌ی پیشان ده‌دام پێی گوتم: " نابێ بترسێی چونکه‌ هیچ شتێک سه‌ده‌مه‌ت پێ ناگه‌یێنێ." دوایه‌ ئه‌سپه‌که‌ی تاو دا و ده‌ستی کرد به‌ ته‌قه‌ کردن به‌ملاولا دا.


    ادامه مطلب


  • نظرات() 
  • نوع مطلب :سابڵاغ ،
  • كشف 25 گل میخ سفالی 3هزارساله در تپه ربط

    تازه ترین كاوش های باستان شناسی در تپه ربط شهر ربط از شهرستان سردشت به كشف 25 گل میخ متعلق به سه هزارسال پیش منجر شد.
    تپه ربط در شهر سردشت و در كرانه شرقی رودخانه زاب كوچك قراردارد تا پیش از بررسی ها، وسعت این تپه چهارده هكتار تخمین زده می شد اما كاوش ها نشان داد كه این تپه 25 هكتار وسعت دارد.
    «رضا حیدری»، باستان شناس اداره میراث فرهنگی وگردشگری استان آذربایجان غربی گفت: «در اولین فصل كاوش در تپه ربط در شهر ربط 25 گل میخ سفالی سالم كشف شد. این گل میخ ها شامل دو نوع گل میخ 8پر و 16 پراست.»
    او گفت: «گل میخ های 16 پر حالت گرد دارد و 8پرها تخت است. بعضی از گل میخ های هشت پر دارای زمینه فیروزه ای، گل سفید، زمینه سفید با گل فیروزه ای و یا زمینه فیروزه ای با گل زرد است. این گل میخ ها دارای قطر 10 سانتی متر و ضخامت 2 سانتی متری است.در وسط این گل میخ ها سوراخ های 5 میلی متری وجود دارد برای عبور میخ ها. در میان برخی از این گل میخ ها هنوز میخ وجود دارد. این میخ ها براثر گذر زمان اسیده شده اند. گل میخ های 16 پر نیز دارای زمینه فیروزه ای و گل سفید و یا زمینه سفید و گل به رنگ آجری است.»
    در این كاوش ها نقش یک گل لوتوس بر روی یك آجر كشف شد. این نقش لوتوس(نیلوفر) بر كناره یك آجر نقش بسته است.
    تپه ربط كه سطحی ترین فرهنگ آن به هزاره اول پیش از میلاد باز می گردد یكی از بزرگترین محوطه های تاریخی شناخته شده در شمال غرب كشور است. كاوش های باستان شناسان در شمال غرب كشور برای مطابقت این تپه با مركز كشور آردینی(موصاصیر) از شهریورماه سال 84 آغاز شده است. بر طبق مستندات موجود بزرگترین معبد خدای حالدی در دولت آردینی قرار دارد.
    هیات باستان شناسی تپه ربط به سرپرستی بهمن كارگر و متشكل از باستان شناس، زمین شناس، مردم شناس، نقشه بردار و مرمت كار، به مدت 2ماه تپه ربط را كاوش كردند.



  • نظرات() 
  • نوع مطلب :زاب کوجک ،آردینی ،موساسیر ،
  • روستای قلعەرش در یک نگاه

    روستای قلعەرش در یک نگاه


    ناصر خضرپور(باوکی رامتین)


    روستای قلعه­رش،در یازده کیلومتـــری جنوب غــــرب شهرستــــان سردشت  و در دامنــه­ی جنــوبی  کوه «شاخه خواره» قرار دارد.از لحاظ اداری عـضو بخش مـــرکزی به مـــرکزیت شهر سردشت  و از روستاهای دهستان بــریاجی به مرکزیت بیوران سفلی می­باشد. این روســتا دارای آب و هوای سرد و کوهستــانی بوده که زمستانی سرد و پربــرف و باران، بهــــاری سر سبز و تابستـــانی نسبتاً خنک دارد.

    باداشتن طول جـغرافیایی 53740938و عـرض جغرافیایی 3997837، توسط کــــــــوههای« شاخـــه­خواره» و «کــــاسه­شکِن» از طرف شمال، «هوینه مـــــــال» از طرف جنوب  و «بیزاچن» از طرف مغرب احاطه گردیده است. از جهت شمال با روستای بیوران سفلی، از جهت جنوب با روستای سوره چـــوم، از جهت مشرق با روستای کولکـه­رش و از جهت مغرب با روستاههای  باوزه و هیرو-  ازجنوب کردستــان- همسایه است.

    روستای قلعه­رش کنونی قدمت تاریخی چندانی ندارد ولی درشمال غرب روستا  مکانی به نام گاپیره- که اکنون درآن زراعت صورت می گیرد- وجود دارد که گاهاً در هنگام کشت وزرع آثاری چـــون آجر، کوزه­های گلی و دیگر اثاث ساختمانی باستانی در زیر خاک آن  هویدا  گردیده است و همچنین وجود قبرستانهای قدیمی در این مکان گواه بر وجود روستایی ویران شده در سالهای بسیار دور می دهد.

    از پدران وکهنسالان روستــــای قلعـه رش بارها شنیده ام: که قلعه­ای در این  روستا  و یا شاید همان روستای ویران شده وجود داشته که قلعه­ی مذکور سیاه بوده و بر اثـر تاراج و ویــرانی سالهاست کـــه نابود گردیده است . نام  روستــــای قلعه­رش نیـزتا حدودی با عقیده­ی  مافوق  همخوانی و همسانی دارد، زیرا  در زبان کــردی قلعه­رش  را (قَلارَ­ش) می خوانند که (قــلا) به معنای قلعه و (رَ­ش)  به معنای سیاه می باشد، لازم به یادآوری است که در متـــون کهن فارسی به جای کلمه­ی سیاه از کلمه ی (رش) به فراوانی  استفاده گردیده است.


    ادامه مطلب


  • نظرات() 
  • نوع مطلب :پژده‌ر ،
  • كشف دو الهه دیگر خارجی ها را به تپه ربط كشاند

    تازه ترین كاوش های باستان شناسی در تپه ربط شهر ربط در شهرستان سردشت به كشف نقش 2 الهه عریان در این محوطه 3 هزارساله منجر شد.
    تپه ربط در شهر سردشت و در كرانه شرقی رودخانه زاب كوچك قراردارد تا پیش از بررسی ها، وسعت این تپه چهارده هكتار تخمین زده می شد اما كاوش ها نشان داد كه این تپه 25 هكتار وسعت دارد.
    «رضا حیدری»، باستان شناس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری آذربایجان غربی گفت: «برای اولین بار كاوش های باستان شناسان در تپه ربط سردشت به كشف نقش دو الهه عریان بر روی آجر منجر شد. تاكنون چنین نقشی در محوطه های باستانی كشور دیده نشده است. اهمیت كشف های جدید در تپه ربط، خبرنگاران بی بی سی و یك خبرنگار از كشور عراق را به این منطقه كشانده است. خبرنگاران كشورهای دیگر از جمله فرانسه اخبار این كاوش ها را تلفنی كسب كردند.»
    وجود نقش الهه های بالدار در 3هزار سال پیش در این منطقه تعجب همگان را برانگیخته است. در طی حفاری های باستان شناسی نقاط گوناگون جهان، ده ها هزار كننده كاری و مجسمه الهه بزرگ یا الهه مادر، عریان و گاه منقوش به رنگ سرخ كشف شده است. در الهه های کشف شده در این مناطق ویژگی مادری بطور اغراق آمیزی تصویر شده است. این ها زنانی هستند كه در شرف زایش هستند اما الهه های كشف شده در این حفاری ها اندامی كاملا متناسب دارند به همین دلیل باستان شناسان آن ها را الهه باروری و زایش نمی دانند.
    او گفت: «الهه های عریان در هنر یونانی یافت می شوند. در این هنر، پیكرك های الهه های زن، نماد باروری به شمار می روند اما فاقد بال هستند. الهه های كشف شده بر روی آجرهای كنگره دار در سایت باستانی دارای دوبال هستند. دست های این الهه ها به صورت افقی باز شده است و بال آن ها رو به پایین است. بدن این الهه ها سفید رنگ است و بر روی شکم یكی از آن ها حلقه هایی كنده شده و پاها به صورت غیر طبیعی باز شده است. رنگ بال های این الهه ها زرد وسفید است. یكی از الهه ها سر ندارد و دیگری فاقد سر و پا است. چگونگی وجود این نقش ها در این منطقه از كشور سوالی است كه هنوز پاسخی به آن داده نشده است. شاید بتوان شواهدی از این آثار را در كشور عراق یا تركیه یافت و بسیاری از سوال های بی پاسخ امروز جواب داد .»
    كاوش های بیشتر در این تپه به بسیاری از سوالات امروز پاسخ می دهد.
    باستان شناسان تاكنون به چگونگی استفاده و تهیه رنگ در سه هزار سال پیش در این محوطه دست نیافته اند. این بررسی ها نشان نداد كه الهه های بالدار یا عریان در سه هزارسال پیش نماد چه چیزی بوده است.
    تپه ربط كه سطحی ترین فرهنگ آن به هزاره اول پیش از میلاد باز می گردد، یكی از بزرگترین محوطه های تاریخی شناخته شده در شمال غرب كشور است. كاوش های باستان شناسان در شمال غرب كشور برای مطابقت این تپه با مركز كشور آردینی(موصاصیر) در شهریورماه سال 84 آغاز شده است. طبق مستندات موجود بزرگترین معبد خدای خالیدی در دولت آردینی قرار دارد.



  • نظرات() 
  • نوع مطلب :زاب کوجک ،آردینی ،موساسیر ،تپه باستانی ربط ،
  • وێنه‌کانی گه‌مه‌ی دوایی؛ ئێران به‌ چاوی دووربینێکی ڕووسییه‌وه‌ 1901- 1914

     پاشکۆی 3 . سه‌فه‌ر بۆ ڕۆژئاوای کوردستانی ئێران

     سه‌فه‌ر بۆ ڕۆژئاوای کوردستانی ئێران   

    کۆلۆنێل  ئه‌ی. ئای. ئیاس

    ( کۆنسوولی پێشوو له‌ ساوجبولاغ )

     ئیاس ئالێکساندر.، 1914، پۆیه‌زدکا پۆ په‌رسیسکی کوردستان، ئیزڤ. مینیستری. ئینستۆر.دێل 1915، ژماره‌ 4 ، 182 – 200 ، 27 وێنه‌ ، نه‌خشه‌یه‌ک


    14 ی ئووت . بۆ ڕۆژێک له‌ شێواوکان حه‌ساینه‌وه‌ ( 1،200 میتر) ، که‌ نێوبانگی خراپی په‌یدا کردبوو وه‌کوو ئه‌و شوێنه‌ی که‌ له‌ نۆڤامبری 1912 دا دۆمێزی بێلژیکی لێ کۆۆژرابوو. ئۆردووگه‌که‌مان به‌ ته‌نیشت چۆمی زێ وه‌ دامه‌زراند ، و له‌ سایه‌ی ویدا قازاخه‌کان شوێنێکی به‌دڵیان ده‌ست که‌وتبوو بۆ مه‌له‌ و ماسیگرتن. له‌ به‌ر ئه‌وه‌ی که‌ که‌ڵه‌کاوێ تخووبی نێوان نه‌ڵێنی مه‌نگوڕ ونه‌ڵێنی فه‌قێ عیسایه‌ ، که‌ شێواوکانیش وه‌به‌ر ده‌گرێ، ره‌ئیسولعه‌شایر و براکانی چوونه‌وه‌ ماڵێ ، و میرزایه‌کیان وه‌کوو شاره‌زا له‌ لا به‌جێ هێشتم، که‌ بۆ خۆی خه‌ڵکی ئه‌و ناوچه‌یه‌ بوو له‌ گه‌ڵ سوارێکی سه‌رباز. له‌ به‌رئه‌وه‌ی ئێمه‌ نه‌مانده‌توانی له‌ رێگه‌ی ئاڵوه‌تانه‌وه‌ بگه‌ینه‌ وه‌زنێ ، به‌ له‌به‌رچاوگرتنی ئه‌وه‌ی که‌ ناوچه‌که‌ به‌ ده‌ست ترکه‌کان داگیر کرابوو، بڕیارمان دا له‌ ڕۆژهه‌ڵاته‌وه‌ به‌ره‌و ئه‌وێ بچین و ڕۆژی دواتر ئۆردووگه‌یه‌که‌مان له‌ ڕێگه‌یه‌کی هه‌ره‌ کورته‌وه‌ بنێرینه‌ ئاڵوه‌تان، له‌ کاتێک دا خۆمان به‌ ملی کێوی به‌رزی هه‌ڵۆ هه‌ڵکشاین ، که‌ له‌وێوه‌ وه‌زنێ و کێوه‌کانی ده‌وروبه‌ری وه‌ک به‌ری ده‌ستمان لێمانه‌وه‌ دیار بوو له‌ مه‌وداییه‌کی 5 تا 6 ڤێرستی دا.

     

    15ی ئووت . له‌ سه‌عات 8ی به‌یانی شێواوکانمان به‌جێهێشت . پازده‌ ده‌قیقه‌ دواتر به‌ نێو ئاوایی نه‌بی ئاوا دا تێپه‌ڕین ، له‌وێوه‌ ئاراسته‌ی خۆمان گۆڕی به‌ره‌و خواروو – ڕۆژئاوا و به‌ ڕێپێڵگه‌یه‌کی ته‌نگه‌به‌ری شاخیدا وه‌‌ سه‌ر کێوی هه‌ڵۆ که‌وتین ( 2،160 میتر) هه‌ڵکشانمان 90 ده‌قیقه‌ی پێچوو. نزیکه‌ی سه‌عاتێک له‌ گه‌ردنه‌ی شاخی ڕاوه‌ستاین.

       به‌ هاتنه‌ خوار له‌ گه‌وه‌ی شاخی ، ئێمه‌ هاوته‌ریبی ڕه‌وتی چۆمی دۆڵه‌بی، به‌ ڕێپێڵگه‌یه‌کی زۆر ناخۆش دا ڕۆیشتین ، و له‌ سه‌عات 12:25 گه‌یشتینه‌ ئاوایی قه‌مته‌رێ ، که‌ له‌وێوه‌ چۆمی وه‌زنێ له‌ کێووه‌ ده‌خوشێته‌ ده‌رێ و به‌ شانی چه‌پ دا ده‌ڕوا و له‌گه‌ڵ چۆمی دۆڵه‌بی تێکه‌ڵ ده‌بێته‌وه‌. گه‌ردنه‌ی هه‌واره‌ سوێسنه‌ لێره‌ هه‌ڵکه‌وتووه‌ له‌ ڕیێه‌کی ڕاسته‌وڕاسته‌وه‌ له‌ شێواوکانه‌وه‌ به‌ره‌و ئاغه‌ڵان. له‌ماوه‌ی 20 ده‌قیقان دا ، ئێمه‌ گه‌یشتینه‌ ئاوایی ئه‌حمه‌د بریو ( 1،660 میتر) له‌ قه‌راغی چه‌پی چۆمی وه‌زنێ، له‌وێ ڕاوه‌ستاین بۆ خواردنی نانی به‌یانی.له‌ سه‌عات 2:40  له‌ سه‌ر گه‌شته‌که‌مان به‌رده‌وام بووین و له‌ سه‌عات 3 به‌ نێو دێی نۆشوان دا تێپه‌ڕبووین ، و له‌وێوه‌ په‌ڕینه‌وه‌ بۆ به‌ری ڕاستی چۆمی وه‌زنێ، که‌ لێره‌ ئاراسته‌ی خۆی به‌ره‌وو خواروو ده‌گۆڕێ. له‌ ئاوایی ته‌ڵاس ( 1،600 میتر) ، دیسان ئێمه‌ له‌ چۆمی وه‌زنێ په‌ڕینه‌وه‌ ، که‌ به‌ خوڕی ده‌خوشی ولێن دوورده‌که‌وته‌وه‌ و به‌ڕه‌و ڕۆژئاوا ده‌چوو. له‌ سه‌عات 3:45 به‌ نێو ئاوایی ئاغه‌ڵان دا ده‌رباز بووین (1،520 میتر) و له‌ ماوه‌ی 15 ده‌قیقان دا گه‌یشتینه‌ ئۆردووگه‌که‌مان . دڕیژایی تێپه‌ڕینمان 24 ڤێرست بوو.


    ادامه مطلب


    کشف نقش الهه‌‌های بالدار در کاوش‌های تپه ربط

    برای اولین بار، تازه ترین كاوش ها در تپه ربط شهر ربط به كشف نقش چهار الهه بالدار روی آجر در سه هزار سال پیش منجر شد.


    تازه ترین كاوش های باستان شناسی در تپه ربط سردشت به كشف نقش چهار الهه بالدار روی آجر در سه هزارسال پیش منجر شد. برای اولین بار است که كاوش های باستان شناسی به كشف الهه بالدار در ایران منجر می شود.
    تپه ربط در شهر ربط از شهرستان سردشت و در كرانه شرقی رودخانه زاب كوچك قراردارد تا پیش از بررسی ها، وسعت این تپه چهارده هكتار تخمین زده می شد اما كاوش ها نشان داد كه این تپه 25 هكتار وسعت دارد.
    «رضا حیدری»، باستان شناس سازمان میراث فرهنگی وگردشگری آذربایجان غربی گفت: «اولین فصل كاوش در تپه ربط2 كه در شهر ربط از شهرستان سردشت قراردارد به كشف چهارالهه بالدار منجرشد. تاكنون چنین نقشی در هیچ یك از سایت های كشور دیده نشده است. به ویژه آن كه این الهه ها به عصر آهن یك یعنی 3 هزار سال پیش باز می گردند. »
    حیدری گفت: « این تصاویر بسیار منحصر بفرد است حتی در تخت جمشید با آن عظمت هیچ نقشی از زن یافت نمی شود. در تخت جمشید انسان های ریش وجود دارد. بالاتنه الهه های کشف شده در تپه ربط شبیه یك زن و پایین تنه آن ها شبیه یك حیوان مانند آهو یا گاو است که بال های برافراشته آن ها در کنار تن آن ها قرار گرفته است.»
    تپه ربط كه سطحی ترین فرهنگ آن به هزاره اول پیش از میلاد باز می گردد، یكی از بزرگترین محوطه های تاریخی شناخته شده در شمال غرب كشور است. كاوش های باستان شناسان در شمال غرب كشور برای مطابقت این تپه با مركز كشور آردینی(موصاصیر) از شهریورماه سال 84 آغاز شده است. طبق مستندات موجود بزرگترین معبد خدای خالیدی در دولت آردینی قرار دارد.
    دولت موصاصیرها همزمان با دولت اورارتو و آشورها بوده است. این حكومت از سوی آَشورها آردینی(كشور آفتاب)خوانده می شد. موصاصیرها بر اساس شرایط سیاسی منطقه گاهی با آشورها و گاه با اورارتو ها هم پیمان می شدند.



    جه‌لال حاجی زاده‌

    ئێمه‌ وای بۆ ده‌چین که‌ زێد و مه‌ڵبه‌ندی له‌دایکبوونی زه‌رده‌شت، له‌ ناوچه‌ی موکریان و شاری سه‌رده‌شتی ئێستایه‌ و هه‌ڵبه‌ت هه‌روه‌ک له‌مه‌ڕ ئه‌و بۆوچوونانه‌ی سه‌ره‌وه‌ش به‌ڵگه‌یه‌کی بنج بڕ له‌ گۆڕدا نی یه‌، ئێمه‌ش ئه‌و رایه‌ وه‌ک ئایه‌یه‌کی بێ ئه‌ملا و ئه‌ولا و هه‌ره‌دروست ناهێنینه‌ به‌رباس، به‌ڵکوو بۆچوون و ئاسه‌واره‌کانی هەنووكەیی و به‌راورد کردنیان، ئێمه‌ له‌وباوه‌ڕه ‌نزیک ده‌کاته‌وه‌.

    راستیه‌که‌ی ئه‌وه‌یه‌ که‌، پڕای خه‌ڵکی ده‌ڤه‌ری سه‌رده‌شت به‌ تێکڕایی هه‌ر له‌ کۆنه‌وه‌ له‌سه‌ر ئه‌و رایه‌ سوورن که‌ له‌ لایه‌که‌وه‌ شاری سه‌رده‌شت، به‌ تایبه‌تی به‌شی کۆنی ئه‌و شاره‌ یا خود نێزه‌ڕۆ«ناوی كچی زەردەشت یا خود یەكێ لە سەردارە بەناوبانگەكانی زەردەشت»، هه‌ر له‌ زه‌رده‌شته‌وه‌ وه‌رگیراوه‌ و ووشه‌ی سه‌رده‌شت به‌ درێژایی کات بگۆڕ کراوی زه‌رده‌شته‌، له‌ لایه‌کی دیکه‌ شه‌وه‌، وڵاتی له‌دایکبوونی زه‌رده‌شتی پێغه‌مبه‌ره‌؛ دیاره‌ له‌ رووی زمانه‌وانیشه‌وه‌، ئه‌وه‌ مسۆگه‌ره‌ که‌ زۆربه‌ی هه‌ره‌ زۆری ووشه‌کانی کۆن، گۆڕانیان به‌سه‌ردا هاتووه‌. بۆ وێنه‌، ووشه‌ی" په‌ز"ی ئاڤێستایی ،به‌ ووشه‌ی" په س"ی هه‌نووکه‌ گۆڕدراوه‌، هه‌روه‌ها گۆڕانکاری و جێگۆڕکه‌ی نێوان پیتی ( ز ) و ( س ) له‌ناو زمانی کوردی به‌ تایبه‌تی وته‌نانه‌ت فارسی و بنه‌ماڵه‌ی هیند و ئورووپایی به‌ گشتی، دیارده‌یه‌کی زۆر زه‌قه‌، بۆ نموونه‌:

    (زێو)زییو ← سیم، ئەزمان(ئاڤێستایی) ← ئه‌سمان، په‌ز(ئاڤێستایی) ← په‌س ،ئاراز ← ئاراس ، خوسووره(ئاڤێستایی)‌ ← خه‌زوور ، زاگرۆز← زاگرۆس ، زگ ←سگ ، مزگت(ئاڤێستایی) ←مسگت ← مسجد ، پارازتن ← پاراستن،باسک(په‌هله‌وی) ← بازوو(فارسی)، ئه‌زدی(ئاڤێستایی) ← ئێزگ ← ئێسک.


    ادامه مطلب


  • نظرات() 
  • نوع مطلب :زەردە‌شت ،


    • کل صفحات:2  
    • 1
    • 2
    •   

    این وبلاگ از منظر تاریخ و باستانشناسی به
    منطقه سردشت در استان آذربایجان غربی می پردازد .

    ادریس


    آخرین پست ها


    آمار وبلاگ

    • کل بازدید :
    • بازدید امروز :
    • بازدید دیروز :
    • بازدید این ماه :
    • بازدید ماه قبل :
    • تعداد نویسندگان :
    • تعداد کل پست ها :
    • آخرین بازدید :
    • آخرین بروز رسانی :