كشف سنگ فرش های 3 هزار ساله كه تاكنون در هیچ یك از محوطه های اورارتویی دیده نشده، باشتان شناسان را غافلگیر كرد.

اولین فصل كاوش های باستان شناسی در تپه ربط به كشف سنگ فرش های 3 هزار ساله با ابعاد 180در 180 سانتی متر منجر شد كه تاكنون در هیچ یك از محوطه های اورارتویی دیده نشده است. نمونه این سنگ فرش ها در رم باستان و ایران باستان دیده شده است.
تپه ربط در شهر ربط از شهرستان سردشت و در كرانه شرقی رودخانه زاب كوچك قراردارد تا پیش از بررسی ها، وسعت این تپه چهارده هكتار تخمین زده می شد اما كاوش ها نشان داد كه این تپه 25 هكتار وسعت دارد.
«رضا حیدری»، باستان شناس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان آذربایجان غربی گفت: «اولین كاوش ها در تپه ربط دو در شهر ربط به كشف نقش دوایر المتحد سنگفرشی منجر شد كه تاكنون در محوطه و سایت های اورارتویی دیده نشده است. این نقش ها به صورت هفت دایره تو در تو به ابعاد 180 در 180 سانتی متر است.»
اولین فصل كاوش در تپه ربط به نقش الهه های بالدار و الهه های بالدار عریان منجر شد كه توجه بسیاری از محافل خارجی و داخلی را به خود جلب كرد. وجود الهه های بالدار كه مختص هنر یونانی است در یك محوطه سه هزار ساله مانایی تعجب همگان را برانگیخت.
او گفت: «سنگ فرش ها با استفاده از سنگ های بیضی شكل رودخانه و به صورت هنرمندانه ای در كنار هم چیده شده است. این سنگ فرش ها در هنر روم باستان و ایران باستان دیده شده است و چگونگی آشنایی اهالی این سرزمین با این هنر از سوالاتی است كه برای پاسخ به آن و شناخت پیچیدگی های هنر این محوطه یك زمان ده ساله برای به كاوش و بررسی نیاز است. این سنگ فرش ها در پایان با استفاده از آجرهای پخته شده كادر بندی شده است.»
استفاده از رنگ در عصر آهن یك در این محوطه های باستانی از سوالات و ابهاماتی است كه هنوز باستان شناسان هیچ پاسخی برای آن ندارند. این كاوش ها همچنین نشان نداد كه الهه های بالدار یا عریان در سه هزارسال پیش نماد چه چیزی بوده است.
تپه ربط كه سطحی ترین فرهنگ آن به هزاره اول پیش از میلاد باز می گردد، یكی از بزرگترین محوطه های تاریخی شناخته شده در شمال غرب كشور است. كاوش های باستان شناسان در شمال غرب كشور برای مطابقت این تپه با مركز كشور آردینی(موصاصیر) در شهریورماه سال 84 به سرپرستی بهمن كارگر آغاز شده است. طبق مستندات موجود بزرگترین معبد خدای حالیدی در دولت آردینی قرار دارد.